Αντηλιακά

Η έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία είναι επιβλαβής για όλους τους τύπους δέρματος, ανεξαρτήτως απόχρωσης. Παρόλο που η αυξημένη μελανίνη προσφέρει κάποια προστασία έναντι του εγκαύματος, η παράλειψη του αντηλιακού αφήνει το δέρμα ευάλωτο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη γήρανση και αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος. Επομένως, η χρήση αντηλιακού παραμένει αναγκαία, ακόμα και μετά την εμφάνιση μαυρίσματος.

Η επιλογή του κατάλληλου δείκτη προστασίας (SPF) για το αντηλιακό προσώπου είναι μια σύνθετη διαδικασία που εξαρτάται από διάφορους παράγοντες, όπως η ατομική ευαισθησία του δέρματος στον ήλιο, ο προβλεπόμενος χρόνος έκθεσης, ο τύπος της επιδερμίδας, η διαδικασία εφαρμογής του προϊόντος, καθώς και οι καθημερινές δραστηριότητες. Ο ελάχιστος προτεινόμενος δείκτης SPF για τις κρέμες προσώπου είναι το 30. Όλοι οι τύποι δέρματος, ανεξαρτήτως χρωματικής απόχρωσης, από τους πιο ανοιχτόχρωμους έως τους πιο σκούρους, απαιτούν τακτική αντηλιακή προστασία. Η παρατεταμένη και αλόγιστη έκθεση στον ήλιο, χωρίς την κατάλληλη προστασία, μπορεί να επιταχύνει τη γήρανση του δέρματος και να οδηγήσει στην εμφάνιση δυσχρωμιών, όπως οι πανάδες. Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία των παιδιών, τα οποία χρειάζονται εξειδικευμένα αντηλιακά με υψηλό δείκτη προστασίας, ανάλογα με την ηλικία τους, και απαιτείται αυξημένη προσοχή κατά τις περιόδους με έντονη ηλιοφάνεια. Ακολουθούν μερικές κατευθυντήριες οδηγίες για την επιλογή του κατάλληλου SPF για αντηλιακά προσώπου και σώματος: Για ευαίσθητο δέρμα, που χαρακτηρίζεται από πολύ ανοιχτόχρωμη επιδερμίδα, τάση για ερεθισμούς ή γενικότερη ευαισθησία στον ήλιο, συνιστάται η χρήση αντηλιακού προϊόντος με υψηλότερο δείκτη προστασίας, όπως ο SPF 50+. Εάν ο προβλεπόμενος χρόνος έκθεσης στον ήλιο είναι παρατεταμένος, ειδικά σε περιοχές με ισχυρή ηλιοφάνεια, είναι συνετό να επιλέγεται ένα αντηλιακό με υψηλότερο SPF για ενισχυμένη και διαρκέστερη προστασία. Πέρα από την προστασία κατά των UVB ακτίνων, είναι κρίσιμο το αντηλιακό να προσφέρει και προστασία κατά των UVA ακτινοβολιών. Αυτή η διπλή προστασία συνήθως αναγράφεται ευκρινώς στη συσκευασία, συχνά με την ένδειξη "προστασία UVA" ή "προστασία ενάντια στη γήρανση του δέρματος". Η τεχνική της εφαρμογής του αντηλιακού είναι εξίσου σημαντική με την επιλογή του κατάλληλου προϊόντος, όπως και η ποσότητα που χρησιμοποιείται. Είναι απαραίτητο να ακολουθούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή για την εφαρμογή και να γίνεται ανανέωση της προστασίας κάθε περίπου 2 ώρες, ή αμέσως μετά από δραστηριότητες όπως το κολύμπι ή την έντονη εφίδρωση. Συνοψίζοντας, η πλειονότητα των ειδικών συστήνει τη χρήση αντηλιακού με SPF 30 ή υψηλότερο για την καθημερινή φροντίδα του προσώπου. Για περιπτώσεις αυξημένης έκθεσης στον ήλιο, η επιλογή ενός αντηλιακού με υψηλότερο SPF, τόσο για το πρόσωπο όσο και για το σώμα, αποτελεί την πιο ενδεδειγμένη πρακτική, ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Τα αντηλιακά, όπως και άλλα καλλυντικά προϊόντα, διαθέτουν ημερομηνία λήξης. Κατά την παραγωγή τους, ορίζεται μια ελάχιστη διάρκεια ζωής τριών ετών, προϋπόθεση για την κυκλοφορία τους στην αγορά. Αυτή η ημερομηνία αναγράφεται στη συσκευασία και καθορίζει το χρονικό διάστημα που το προϊόν είναι ασφαλές και αποτελεσματικό. Η χρήση αντηλιακού μετά την ημερομηνία λήξης μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία, ενώ παράλληλα υπάρχει κίνδυνος δερματικών ερεθισμών, αλλεργικών αντιδράσεων ή ακόμη και λοιμώξεων, καθώς τα συστατικά του έχουν αλλοιωθεί. Για τη διατήρηση της αποτελεσματικότητάς τους, συνιστάται η προστασία τους από την άμεση ηλιακή ακτινοβολία και τις υψηλές θερμοκρασίες, ιδίως κατά τη διάρκεια παραμονής σε εξωτερικούς χώρους όπως η παραλία. Εφόσον η ημερομηνία λήξης δεν έχει παρέλθει και δεν έχουν παρατηρηθεί αλλαγές στην υφή ή στο χρώμα, ένα αντηλιακό μπορεί να χρησιμοποιηθεί και τον επόμενο χρόνο.

Η ακτινοβολία UVA, που αποτελεί το 95% της υπεριώδους ακτινοβολίας που φτάνει στην επιφάνεια της γης, σχετίζεται κυρίως με τη γήρανση του δέρματος (Ageing). Δεν προκαλεί άμεσα εγκαύματα, αλλά μπορεί να εισχωρήσει βαθιά στο δέρμα, προκαλώντας μακροπρόθεσμα βλάβες στα κύτταρα. Οι κύριες επιπτώσεις της περιλαμβάνουν τη φωτογήρανση, με την καταστροφή της ελαστικότητας του δέρματος και τη δημιουργία ρυτίδων, τις μελαγχρωματικές διαταραχές όπως κηλίδες και πανάδες, την ηλιακή αλλεργία ή δυσανεξία που εκδηλώνεται με κοκκινίλες και φαγούρα, καθώς και τον κίνδυνο καρκίνου του δέρματος. Η ακτινοβολία UVB, που αντιστοιχεί στο 5% της ηλιακής υπεριώδους ακτινοβολίας και φιλτράρεται σε μεγάλο βαθμό από το στρώμα του όζοντος, είναι υπεύθυνη για το μαύρισμα και τα ηλιακά εγκαύματα (Burning). Συμβάλλει επίσης στην εμφάνιση αλλεργικών αντιδράσεων στον ήλιο και αυξάνει τις πιθανότητες ανάπτυξης καρκίνου του δέρματος.

Η βασική ρουτίνα περιποίησης προσώπου περιλαμβάνει πέντε θεμελιώδη βήματα, ξεκινώντας με τον καθαρισμό. Ο καθαρισμός είναι το πρώτο και αναπόσπαστο βήμα, αποσκοπώντας στην απομάκρυνση κάθε ίχνους μακιγιάζ, ιδρώτα, σμήγματος, λιπαρότητας και ρύπων από την επιδερμίδα, προετοιμάζοντάς την για τα επόμενα στάδια περιποίησης και χαρίζοντάς της μια καθαρή, λαμπερή και φρέσκια όψη. Είναι κρίσιμο το ντεμακιγιάζ να προηγείται του γενικού καθαρισμού. Εάν παραλειφθεί αυτό το βήμα, τα υπολείμματα του μακιγιάζ μπορούν να αναμειχθούν με τη σκόνη και τους ρύπους, διεισδύοντας στους ανοιχτούς πόρους και προκαλώντας προβλήματα. Στην αγορά είναι διαθέσιμα ποικίλα προϊόντα ντεμακιγιάζ, όπως γαλακτώματα, μαντιλάκια και νερό micellar, προσφέροντας επιλογές για διαφορετικές προτιμήσεις και ανάγκες. Η περιοχή γύρω από τα μάτια απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, καθώς είναι ευαίσθητη και συχνά απαιτεί εξειδικευμένα προϊόντα για την αφαίρεση προϊόντων μακιγιάζ, όπως το eyeliner ή η μάσκαρα, τα οποία μπορεί να είναι πιο δύσκολο να αφαιρεθούν. Ο καθαρισμός του προσώπου με ένα κατάλληλο προϊόν είναι ουσιαστικός. Η χρήση απλού νερού ή ενός συμβατικού σαπουνιού δεν είναι επαρκής, καθώς το συμβατικό σαπούνι μπορεί να ξηράνει υπερβολικά την επιδερμίδα χωρίς να επιτυγχάνει βαθύ καθαρισμό. Η επιλογή του σωστού καθαριστικού προϊόντος, ανάλογα με τον τύπο της επιδερμίδας (ξηρή, λιπαρή, μεικτή, ευαίσθητη), είναι ζωτικής σημασίας. Τα καθαριστικά προϊόντα κυκλοφορούν σε διάφορες μορφές, όπως gel, αφρός, mousse, κρέμα, προσφέροντας ποικιλία επιλογών. Μετά την εφαρμογή του καθαριστικού, η επιδερμίδα πρέπει να ξεπλυθεί με άφθονο νερό. Ακολουθεί η εφαρμογή τονωτικής λοσιόν (toner). Μια μικρή ποσότητα λοσιόν εφαρμόζεται σε ένα βαμβάκι και ταμπονάρεται απαλά σε όλο το πρόσωπο και τον λαιμό. Η τονωτική λοσιόν βοηθά στην απομάκρυνση τυχόν εναπομεινάντων υπολειμμάτων μακιγιάζ ή ρύπων, ενώ παράλληλα καταπραΰνει, λειαίνει και ενυδατώνει την επιδερμίδα, προετοιμάζοντάς την αποτελεσματικά για τα επόμενα βήματα της περιποίησης. Το δεύτερο βήμα είναι η απολέπιση (exfoliation) ή scrub. Η απολέπιση είναι η διαδικασία κατά την οποία απομακρύνονται τα νεκρά κύτταρα από την επιφάνεια της επιδερμίδας, αποκαλύπτοντας ένα πιο φρέσκο και λαμπερό δέρμα. Τα προϊόντα απολέπισης, συχνά σε μορφή κρέμας, περιέχουν μικροσκοπικούς κόκκους διαφόρων μεγεθειών, οι οποίοι βοηθούν στην τριβή και την απομάκρυνση των νεκρών κυττάρων. Η διαδικασία της απολέπισης είναι συνήθως απλή και γρήγορη: εφαρμόζεται σε βρεγμένο πρόσωπο με απαλές κυκλικές κινήσεις για περίπου 30 δευτερόλεπτα και στη συνέχεια ξεπλένεται καλά με άφθονο νερό. Η συχνότητα της απολέπισης εξαρτάται από τον τύπο της επιδερμίδας και τις οδηγίες του εκάστοτε προϊόντος, αλλά γενικά συνιστάται να μην υπερβαίνει τις 1-2 φορές την εβδομάδα, προκειμένου να αποφευχθεί η υπερβολική ξηρότητα ή ο ερεθισμός. Το τρίτο βήμα είναι η χρήση μάσκας. Οι μάσκες αποτελούν μια δημοφιλή και ευχάριστη τελετουργία ομορφιάς, προσφέροντας βαθύτερη φροντίδα. Κυκλοφορούν σε ποικίλες μορφές, όπως κρέμες, gel, sheet masks (tissue), και προσφέρουν διαφορετικές δράσεις, όπως αντιγήρανση, βαθύ καθαρισμό πόρων, ενυδάτωση, λάμψη, καταπολέμηση της ακμής, καλύπτοντας έτσι ένα ευρύ φάσμα αναγκών της επιδερμίδας. Η μάσκα είναι ιδανικό να εφαρμόζεται μετά την απολέπιση, διότι η επιδερμίδα, απαλλαγμένη από τα νεκρά κύτταρα, είναι σε καλύτερη κατάσταση να απορροφήσει τα ευεργετικά συστατικά της μάσκας. Η εφαρμογή γίνεται αποφεύγοντας την ευαίσθητη περιοχή των ματιών (για την οποία υπάρχουν ειδικά προϊόντα) και αφήνεται να δράσει σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή, συνήθως για 10-20 λεπτά. Η χρήση μάσκας μπορεί να γίνεται 1-2 φορές την εβδομάδα, ανάλογα με τις ανάγκες της επιδερμίδας. Το τέταρτο και κρίσιμο στάδιο είναι η ενυδάτωση. Η ενυδάτωση μπορεί να περιλαμβάνει διάφορα προϊόντα, όπως booster, ορούς (serum), λάδια προσώπου, κρέμα ματιών και την τελική κρέμα προσώπου. Το booster, μια πολύ ελαφριά σύνθεση, χρησιμοποιείται αμέσως μετά τον καθαρισμό και πριν από οποιοδήποτε άλλο προϊόν ενυδάτωσης. Βοηθά στην σωστή απορρόφηση των επόμενων προϊόντων ομορφιάς και ενισχύει τη συνολική τους δράση. Ο ορός (serum) έχει πιο ρευστή και ελαφριά υφή από την ενυδατική κρέμα και διεισδύει βαθύτερα στις στιβάδες της επιδερμίδας, γι' αυτό και εφαρμόζεται πριν την κρέμα. Οι οροί περιέχουν υψηλή συγκέντρωση ενεργών συστατικών, σχεδιασμένων για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων, όπως ρυτίδες, κηλίδες, αφυδάτωση, θαμπάδα ή απώλεια σφριγηλότητας. Τα λάδια προσώπου, ανεξαρτήτως τύπου επιδερμίδας, μπορούν να ενσωματωθούν στη ρουτίνα, καθώς είναι ιδιαίτερα ενυδατικά και συχνά περιέχουν υψηλότερη συγκέντρωση ευεργετικών συστατικών σε σχέση με τις κρέμες. Η περιοχή των ματιών, όντας εξαιρετικά ευαίσθητη, απαιτεί εξειδικευμένη φροντίδα. Η κρέμα ματιών διαθέτει συνήθως πιο λεπτή υφή από την κρέμα προσώπου και η σύνθεσή της είναι προσαρμοσμένη για να παρέχει ενυδάτωση και προστασία, σχηματίζοντας ένα ελαφρύ φιλμ που αποτρέπει την επιβάρυνση της ευαίσθητης αυτής ζώνης από βαρύτερα προϊόντα. Η κρέμα προσώπου είναι το τελικό στάδιο της ενυδάτωσης. Εφαρμόζεται με απαλές κυκλικές και ανοδικές κινήσεις, μετά τον ορό ή το λάδι. Μπορεί να είναι ενυδατική, αντιρυτιδική, συσφικτική ή να στοχεύει σε άλλες συγκεκριμένες ανάγκες της επιδερμίδας. Η κρέμα προσώπου είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της υγείας και της ισορροπίας της επιδερμίδας και πρέπει να εφαρμόζεται πρωί και βράδυ. Ιδανικά, η κρέμα ημέρας το πρωί προσφέρει φρεσκάδα και λάμψη, ενώ η πιο πλούσια ή θεραπευτική κρέμα νύχτας το βράδυ υποστηρίζει την ανανέωση της επιδερμίδας κατά τη διάρκεια του ύπνου. Το πέμπτο και τελευταίο βήμα, ιδιαίτερα σημαντικό, είναι η αντιηλιακή προστασία. Η καθημερινή χρήση αντηλιακού στο πρόσωπο είναι απολύτως απαραίτητη, ανεξαρτήτως εποχής, και ειδικά σε χώρες με έντονη ηλιοφάνεια όπως η Ελλάδα. Το αντηλιακό προσφέρει προστασία ευρέος φάσματος, καλύπτοντας τόσο τις UVA όσο και τις UVB ακτίνες, οι οποίες συμβάλλουν στην πρόωρη γήρανση της επιδερμίδας, στην εμφάνιση κηλίδων και αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο του δέρματος. Η πρόληψη είναι θεμελιώδης, καθιστώντας το αντηλιακό αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ρουτίνας. Εναλλακτικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν κρέμες ημέρας που ενσωματώνουν SPF (Sun Protection Factor). Αυτές οι κρέμες παρέχουν ταυτόχρονα ενυδάτωση και θρέψη, μαζί με την απαραίτητη αντηλιακή προστασία, αποτελώντας μια πρακτική λύση, ειδικά για τους χειμερινούς μήνες ή για άτομα που δεν εκτίθενται παρατεταμένα στον ήλιο. Η αντιηλιακή προστασία εφαρμόζεται ως το τελευταίο βήμα στην πρωινή ρουτίνα, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα υπόλοιπα προϊόντα περιποίησης μπορούν να απορροφηθούν αποτελεσματικά από την επιδερμίδα. Αυτά τα πέντε βήματα συνιστούν τη βασική ρουτίνα περιποίησης προσώπου. Ωστόσο, η ρουτίνα μπορεί να εμπλουτιστεί περαιτέρω, ακολουθώντας, για παράδειγμα, τα βήματα της Κορεάτικης περιποίησης, για την επίτευξη μιας ακόμα πιο ολοκληρωμένης φροντίδας και μιας άψογης επιδερμίδας.

Ο δείκτης SPF (Sun Protection Factor) στα αντηλιακά προϊόντα αναφέρεται στον Παράγοντα Προστασίας Ηλιακών Ακτίνων. Μετρά την προστασία που παρέχει ένα αντηλιακό κατά της υπεριώδους ακτινοβολίας του ηλίου, εστιάζοντας στην ικανότητα του προϊόντος να προστατεύει το δέρμα από την ερυθρότητα που προκαλείται από την ακτινοβολία UVB. Η τιμή του SPF υποδεικνύει πόσες φορές μεγαλύτερη προστασία προσφέρει το δέρμα με τη χρήση του προϊόντος, σε σύγκριση με την προστασία που θα παρείχε χωρίς αντηλιακό. Για παράδειγμα, ένα αντηλιακό με SPF 30 παρέχει 30 φορές μεγαλύτερη προστασία από την ερυθρότητα. Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο δείκτης SPF κυρίως αφορά την προστασία από την ακτινοβολία UVB, ενώ η ακτινοβολία UVA, η οποία μπορεί επίσης να προκαλέσει βλάβες στο δέρμα, δεν μετράται με τον ίδιο τρόπο. Πολλά αντηλιακά προϊόντα διαθέτουν επιπλέον προστασία και κατά της UVA, κάτι που συνήθως επισημαίνεται με ειδική σήμανση. Τα αντηλιακά που προσφέρουν προστασία και από τις δύο ακτινοβολίες (UVB και UVA) χαρακτηρίζονται ως ευρέος φάσματος. Η ταξινόμηση των δεικτών προστασίας SPF και των αντίστοιχων επιπέδων προστασίας είναι η εξής: SPF 6-10 (χαμηλό επίπεδο), SPF 15-25 (μεσαίο επίπεδο), SPF 30-50 (υψηλό επίπεδο), και SPF 50+ (πολύ υψηλό επίπεδο).

Για την επίτευξη ενός ικανοποιητικού μαυρίσματος, συνιστάται η χρήση εξειδικευμένων προϊόντων μαυρίσματος, τα οποία εφαρμόζονται κατά τη διάρκεια της έκθεσης στον ήλιο. Η αγορά διαθέτει ποικιλία τέτοιων προϊόντων, και η επιλογή τους θα πρέπει να γίνεται με βάση τον τύπο του δέρματος και την προτιμώμενη μορφή (π.χ. λάδι, κρέμα, σπρέι). Είναι επιτακτική η χρήση αντηλιακού, καπέλου και γυαλιών ηλίου, ειδικά κατά τις ώρες με ισχυρή ηλιοφάνεια. Μετά την έκθεση στον ήλιο, η εφαρμογή ενός προϊόντος after sun ή μιας πλούσιας ενυδατικής κρέμας είναι απαραίτητη. Αυτή η πρακτική συμβάλλει στην ανάκτηση του δέρματος και αναδεικνύει καλύτερα το μαύρισμα σε μια ενυδατωμένη επιδερμίδα. Σε περιπτώσεις που το επιθυμητό αποτέλεσμα δεν επιτυγχάνεται ή απαιτείται μια ταχύτερη λύση, είναι δυνατή η χρήση αυτομαυριστικού προϊόντος (self tan).

Τα αντηλιακά διατίθενται σε διάφορες μορφές, προσφέροντας ποικίλες υφές και εφαρμογές. Οι συνηθέστερες μορφές περιλαμβάνουν την κρέμα, το γαλάκτωμα, το gel, το λάδι και το spray. Η επιλογή της κατάλληλης μορφής εξαρτάται από τον τύπο του δέρματος και τις εκάστοτε ανάγκες. Η κρέμα, με την πλούσια υφή της, προσφέρει ενυδάτωση και ενδείκνυται για ξηρά δέρματα. Το γαλάκτωμα, λεπτόρρευστο στην υφή, παρέχει ενυδάτωση, απορροφάται άμεσα και έχει αντιοξειδωτική δράση, καθιστώντας το κατάλληλο για λιπαρά ή ευαίσθητα δέρματα. Το gel προσφέρει αόρατη προστασία, έχει δροσιστική αίσθηση, απορροφάται ταχέως και δεν αφήνει λιπαρότητα. Τα αντηλιακά λάδια, δημοφιλή ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες, χαρίζουν λάμψη στο δέρμα και ενισχύουν το μαύρισμα. Τέλος, τα sprays συνδυάζουν ευκολία στη χρήση και προστασία, είναι δροσερά, δεν αφήνουν λευκά ίχνη και είναι ιδιαίτερα πρακτικά, ειδικά για τη χρήση σε παιδιά.

Η παιδική επιδερμίδα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη στην ηλιακή ακτινοβολία, επειδή οι φυσικοί μηχανισμοί άμυνας κατά της υπεριώδους ακτινοβολίας (UV) δεν έχουν ολοκληρωθεί. Σημαντικό ποσοστό των βλαβών από τον ήλιο που συσσωρεύονται κατά τη διάρκεια της ζωής, προκαλείται στην παιδική και εφηβική ηλικία, καθιστώντας την ειδική αντηλιακή προστασία απαραίτητη.

Η χρήση αντηλιακού συνιστάται καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, ειδικά σε χώρες με έντονη ηλιοφάνεια όπως η Ελλάδα. Οι δερματολόγοι τονίζουν ότι το αντηλιακό δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στην παραλία, αλλά να εφαρμόζεται σε κάθε έκθεση στον ήλιο, ακόμη και κατά την καθημερινή ζωή στην πόλη. Για να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητά του, το αντηλιακό πρέπει να απλώνεται στο δέρμα 20-30 λεπτά πριν την έκθεση στον ήλιο. Ωστόσο, μία μόνο εφαρμογή δεν παρέχει ολοήμερη προστασία. Η ανανέωση του αντηλιακού είναι απαραίτητη κάθε 2-3 ώρες, καθώς εξωτερικοί παράγοντες όπως η επαφή με νερό ή ο ιδρώτας μπορούν να μειώσουν την προστατευτική του δράση.

Η καθημερινή αντηλιακή προστασία είναι ζωτικής σημασίας, καθώς η έκθεση στις ακτίνες του ήλιου ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την υγεία του δέρματος. Η συσχέτιση μεταξύ της ηλιακής ακτινοβολίας και της αύξησης των περιστατικών καρκίνου του δέρματος είναι τεκμηριωμένη, με το αντηλιακό να αποτελεί μέσο πρόληψης. Η ανάγκη για αντηλιακή προστασία αφορά όλους τους τύπους δέρματος, ανεξαρτήτως χρωματικού τόνου. Πέρα από τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, η αλόγιστη έκθεση στον ήλιο επιταχύνει τη γήρανση του δέρματος και μπορεί να προκαλέσει δυσχρωμίες, όπως οι πανάδες.